Kuantum Fiziği ve Mantık

Kuantum fiziği batı mantığını sarsmıştır.

Kuantum fiziği ne kadar mantıklıdır?
Hangi mantığa göre?
İkili mantığa göre mi, saçaklı mantığa göre mi?
Nasıl yani, birden fazla mantık mı var?
Evet, ne sandın. İki tane. Biri saçaklı öteki ikili. Biri doğunun biri batının mantığı. Biri Budha'nın diğeri Aristo'nun.

İyi de bizim Nasrettin Hoca'yı unuttun.
Nasreddin Hoca'nın mantığı saçaklı mantığa girer.

Bizim Hoca'nın mantığını şöyle sadeleştirdim (yoksa karmaşıklaştırdım mı demeliyim?):
"Hem 'hem, hem de', hem de 'ya, ya da'".

Schrödinger'in Kedisi probleminde kedi hem ölü hem de diridir. İkili mantığın kabul etmediği orta noktadadır kedi. İkili mantığa göre kedi ya ölü ya da diri olmak zorundadır. Ölü olma ve diri olma durumlarının üst üste bindiği orta nokta var olamaz. Ama saçaklı mantıkta bu mümkündür ve kedi hem ölü hem de diridir demek şaşılacak bir şey değildir. Kedinin dirilik derecesi 0,5, ölülük derecesi 0,5'tir saçaklı mantıkta. Fakat, ikili mantıkla düşünmeye alışmış beyinlerimiz için şaşırtıcı bir durumdur bu. Anlamakta zorlandığımız bir olay. Saçaklı mantıkta olağan bir durum, ikili mantıkta şaşırtıcı ve tuhaf hatta anlamsız bile sayılabilir. İkili mantık orta noktayı kabul etmediği için bütün "hem, hem de" ifadeleri kara listededir. Bu tür ifadeler bir kafa karışıklığı olarak görülür, ne istediğini, ne dediğini bilmemek olarak kabul edilir. Çünkü ikili mantık "ya, ya da" esasına göre çalışır. Kedi ya ölüdür, ya da diri. Ama kuantum fiziğinde böyle değil. Kedi hem ölü, hem de diri.

Kuantum fiziği şaşırtıcı şeylerle doludur.
Evet ama hangi mantıkla düşünenler için şaşırtıcı?

Saçaklı mantığa göre:
Kedinin hem ölü hem de diri olması olağan bir durumdur.

İkili mantığa göre:
Kedinin hem ölü hem de diri olması şaşırtıcıdır, dahası olanaksızdır. Birbirinin zıddı olan şeyler aynı anda doğru olamazlar. Hele kedinin dirilik derecesi 0,5 asla olamaz. Dirilik derecesi diye bir şey yoktur. Ya diridir, ya ölü. Ya istiklâl, ya ölüm!

Çift yarıkta girişim deneyinde elektron iki delikten de aynı anda geçer. Elektron hem dalga olarak vardır hem de parçacık olarak. İkili mantık bunu kabul etmekte zorlanır. Parçacık olarak atılan elektronun nasıl olup da iki yarıktan da aynı anda geçtiği ve dahası bir girişim deseni oluşturup dalga özelliği gösterdiği çok şaşırtıcı olaylardır. Şaşkınlığın temelinde parçacık ve dalganın birbirine zıt ve aynı anda var olamayacak iki durum olarak görülmesi yatar. Yani derinlerden ikili mantığın sesi gelmektedir aslında, duyabilenler için tabi. Çünkü bilim (science) ikili mantık üzerine inşa edilmiştir.

Kaderin cilvesine bak.
Bilimin üzerine inşa edildiği mantık, yine bilimin kendisi tarafından sarsılmıştır.
Yüzyıllardır yok sayılan orta nokta bir hortlak gibi çıkıp bilimin karşına dikilmiştir.

İkili mantık:
Orta nokta yoktur. Bir şey ya odur, ya da bu. Hem o, hem de bu olamaz.

Saçaklı mantık:
İyi de kuantum fiziğinde durum böyle değil. Kuantum fiziği bir istisna mıdır? Kaideyi bozmayan bir istisna? Yoksa insanların bir mantık hatasından mı ibarettir kuantum fiziği? Ya da kuantum fiziğini anlamak için mantığımızı mı değiştirmemiz gerek?

Peki saçaklı mantık üzerine bir yeni bilim inşa edilebilir mi?
Evet, neden olmasın?

Aslında saçaklı mantığın bilime girmesi zor oldu. Bilimcilerin arasında da yobazlar var. Din sınıfının yobazları gibi bilim sınıfının da kendine özgü yobazları var. Direndirler. Hâlâ da direnenler var. Kesin inançlılar!

Lütfi Askerzade gelse de neler yaşadığını anlatsa. Yobazlarla mücadele etmek zordur. İstersen bir de Bart Kosko'ya sor.

Kuantum fiziğinin temelinde saçaklı mantık yatmaz ama kuantum fiziğini anlamak için saçaklı mantık gerekli. İkili mantığa göre kuantum fiziği saçmalıktan ibarettir.

// Gökhan Koçak
// 1 Mayıs 2010
(Böyle bir yazı yazmak için uygun bir zaman değil sanırım ama ilham geldi yazdım).